دانشگاه ایوان‌کی مهندسی سیستم و بهره‌وری 2538-2195 6 3 2026 11 22 Designing a System and Institutional Analysis for Achieving Family Economic Productivity Using the Viable System Model طراحی سیستم و تحلیل نهادی برای تحقق بهره‌وری اقتصادی خانواده با استفاده از مدل سیستم‌های مانا 1 25 732176 10.22034/sep.2025.2073278.1402 FA سیده اشرف موسوی لقمان نویسنده مسئول: استادیار، گروه مهندسی پیشرفت، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0003-3405-769X سیده سارا موسوی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی سیستم‌های هوشمند، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0009-0006-9267-189X میرسامان پیشوایی استاد، گروه مهندسی سیستم‌های هوشمند، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران 0000-0001-6389-6308 Journal Article 2025 10 01 In the country's five-year development plans, it is emphasized that one-third of economic growth should come from productivity. The family, as a unit of production and consumption of resources, plays an effective role in managing the flow of productivity. In the present study, first, in order to formulate a national macro-map and institutional division of labor, governance goals were set in order to achieve family economic productivity (governance issues system), and then, by applying the sustainable systems model and adapting it to the functional reference model prepared, the actors and role-makers of the family economic productivity issue in sustainable subsystems were analyzed. With library studies and interviews with experts, the institutional mapping approach was applied by using task-function and institution-function matrices to separate governance goals. Also, the role-making of actual actors based on the proposed functional framework in achieving each governance goal was analyzed. The importance of sustainable modeling, in terms of macro-architecture based on a comprehensive and systemic view, is the analysis and correct placement of actors in order to ensure the stability and survival of the system. The results show that in all goals and issues of the family economy from a governance perspective, either the actual actors have a weak role to play or there is no specific custodian to solve the problem and a severe vacuum is felt in the role-players. The general approach in the desired situation is to reduce the managerial role of government institutions and move towards empowering and supporting the family. در برنامه‌های توسعه پنج‌ساله، تأکید شده یک‌سوم رشد اقتصادی باید از بهره‌وری حاصل شود. ازآنجاکه خانواده واحد تولید و مصرف منابع است، نقش مهمی در مدیریت جریان بهره‌وری دارد. در این پژوهش، برای تدوین نقشه کلان ملی و تقسیم‌کار نهادی، ابتدا اهداف حاکمیت در تحقق بهره‌وری اقتصادی خانواده (نظام مسائل حاکمیت) تنظیم شد. سپس با بهره‌گیری از مدل سیستم‌های مانا و تطبیق آن با مدل مرجع کارکردی، بازیگران و نقش‌آفرینان بهره‌وری اقتصادی خانواده در زیرسیستم‌های مانا تحلیل شدند. با مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های خبرگان، رویکرد نگاشت نهادی از طریق ماتریس‌های وظیفه-کارکرد و نهاد-کارکرد به تفکیک اهداف حاکمیتی اعمال شد و نحوه نقش‌آفرینی بازیگران موجود بر اساس چارچوب کارکردی پیشنهادی برای دستیابی به هر هدف بررسی گردید. اهمیت مدل‌سازی مانا در ارائه معماری کلان، نگاه جامع سیستمی و جایابی صحیح بازیگران برای تضمین پایداری سیستم است. نتایج نشان می‌دهد در همه اهداف اقتصاد خانواده، یا نقش‌آفرینی بازیگران بالفعل ضعیف است یا اساساً متولی مشخصی وجود ندارد و خلأ جدی نهادی دیده می‌شود. رویکرد مطلوب نیز کاهش تصدی‌گری دولت و حرکت به سمت توانمندسازی و پشتیبانی خانواده است. مدل سیستم مانا به‌عنوان چارچوب روش‌شناختی کیفی مبتنی بر داده‌های واقعی، با تلفیق داده‌های اسنادی و میدانی، تحلیل مضمون و اعتبارسنجی خبرگان، مبنای طراحی مدل نهادی بهره‌وری اقتصاد خانواده قرار گرفت. مضامین و کارکردهای نهادی استخراج‌شده در قالب مدل مرجع کارکردی سازمان‌دهی شدند و سپس در پنج‌لایه مدل مانا (عملیات، هماهنگی، مدیریت و کنترل، هوشمندی و سیاست‌گذاری) جایابی و روابط سیستمی میان نهادها تعیین شد. https://systems.eyc.ac.ir/article_732176_03b1aeadf0274ecae204305a42369a37.pdf