دانشگاه ایوان‌کی مهندسی سیستم و بهره‌وری 2538-2195 6 3 2026 11 22 Designing a Model for Cultivating the System Thinking of Primary School Students in Iran طراحی الگوی پرورش تفکر سیستمی دانش‌‏آموزان دوره‌ی ابتدایی ایران 95 137 732506 10.22034/sep.2025.2073691.1404 FA منصور دهقان منشادی نویسنده مسئول: استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0002-9302-660X سمانه اسلامی مهدی آبادی کارشناسی ارشد، گروه تکنولوژی آموزشی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران 0009-0008-5534-7139 Journal Article 2025 10 05 Systems thinking serves as a foundation that, through its unique capabilities, facilitates the understanding of complex issues and provides opportunities for making optimal choices for a better life. It is fitting that learning it begins from childhood in primary school. The objective of this research was to design a model for cultivating systems thinking in primary school students, conducted using the qualitative method of grounded theory. The statistical population consisted of experts in the fields of educational sciences, counseling, and psychology familiar with the primary education domain. From among them, 25 individuals were selected through theoretical sampling for in-depth interviews, and the interviews continued until theoretical saturation was achieved. The validity of the findings was assessed using member checking and pilot interviews. For the analysis of qualitative data, open, axial, and selective coding were employed. The results indicate that 1,390 initial conceptual statements, comprising 23 main categories and 90 subcategories, were identified within the six dimensions of the conceptual model, including: causal conditions (school, family, curriculum), the core phenomenon (cultivating systems thinking), contextual conditions (cognition, holistic view, managerial competencies, adequate resources and facilities, flexibility in the educational system, alignment of social institutions with the school), intervening conditions (social environment, political culture, economic system, cultural conditions), strategies (utilizing a participatory system, fostering life skills, teaching, motivational strategies), and consequences (comprehensive perspective, skill enhancement, academic success, individual development, community development). The integration of categories based on existing relationships forms the conceptual model that reflects the pattern for cultivating systems thinking in primary school students. تفکر سیستمی بستری است که به کمک قابلیت‌های ویژه‌ای که از آن برخوردار است، درک مسائل پیچیده را تسهیل و فرصت انتخاب‌های اصلح برای زندگی بهتر در اختیار آدمی قرار می‌دهد. شایسته است یادگیری آن از دوره کودکی در دبستان آغاز گردد. هدف پژوهش، طراحی الگوی پرورش تفکر سیستمی دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود که با روش کیفی نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری، کارشناسان رشته‌های علوم‌تربیتی، مشــاوره و روان‌شناسی و آشنا به حوزه ابتدایی بودند که از بین آن‌ها تعداد 25 نفر به‌صورت نمونه‌گیری نظری جهت مصاحبه عمیق انتخاب شدند و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. اعتبار یافته‌ها با روش تطبیق توسط اعضا و انجام مصاحبه‌های آزمایشی بررسی شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌های کیفی، از کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. نتایج گویای آن است که 1390 گزاره مفهومی اولیه با 23 مقوله اصلی و 90 مقوله فرعی در قالب ابعاد شش‌گانه مدل مفهومی شامل: موجبات علّی (مدرسه، خانواده، برنامه درسی)، پدیده اصلی (پرورش تفکر سیستمی)، شرایط زمینه‌ای (شناخت، نگاه کل‌نگر، شایستگی‌های مدیریتی، نیرو و امکانات مناسب، انعطاف‌پذیری در نظام آموزشی، همسویی نهادهای اجتماعی با مدرسه)، شرایط مداخله‌گر (محیط اجتماعی، فرهنگ سیاسی، نظام اقتصادی، شرایط فرهنگی)، راهبردها (بهره‌وری از نظام مشارکتی، پرورش مهارت‌های زندگی، آموزش، راهبردهای انگیزشی) و پیامدها (همه‌جانبه‌نگری، افزایش مهارت‌ها، موفقیت تحصیلی، توسعه فردی، توسعه جامعه) شناسایی شدند. یکپارچه‌سازی مقوله‌ها بر مبنای روابط موجود، شکل‌دهنده مدل مفهومی است که الگوی پرورش تفکر سیستمی در دانش‌آموزان ابتدایی را منعکس می‌نماید. https://systems.eyc.ac.ir/article_732506_4e32d7e7c0d42eb2f95debeb50723c1d.pdf