دانشگاه ایوان‌کی مهندسی سیستم و بهره‌وری 2538-2195 6 4 2027 02 20 Modeling the Relationships Among Effective Factors of Agile Family Product Development: A Case Study of SAIPA Company مدل‌سازی روابط بین عوامل مؤثر بر فرآیند توسعه خانواده محصول چابک (مطالعه موردی: شرکت سایپا) 81 103 735684 10.22034/sep.2026.2086182.1472 FA حمیدرضا امینی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-7530-0740 رکسانا فکری دانشیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-0725-3521 فهیمه سلطانیان دانشیار، گروه ریاضی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-3068-3378 Journal Article 2026 02 21 In today’s competitive landscape, manufacturing companies face increasing pressure to rapidly meet customer needs while simultaneously reducing costs and shortening product life cycles. As a strategic response to this situation, the concept of Agile Product Family Development has emerged, enabling companies to produce various related products that share common components, in order to capture different market segments more quickly and ahead of competitors. However, the effectiveness of this process is often constrained by a lack of understanding of the causal relationships among its influencing factors. This study seeks to bridge this gap by focusing on the automotive industry, and in particular the Iranian automaker SAIPA. The first objective of the research was to identify the critical success factors of the product family development process, and then to model the causal relationships among these factors in order to develop a roadmap for enhancing agility in product family development in the Iranian automotive sector. The research is applied in nature and employs a descriptive–survey method. Through a review of the literature, 29 key factors in agile product family development were identified and classified into five main groups. Subsequently, the fuzzy concept mapping method was used to model the causal relationships among the identified factors, based on responses collected from questionnaires distributed to 16 managers and expert specialists at SAIPA. The proposed model suggests that by focusing on the causal relationships embedded in the model, managers can respond to customer needs while maintaining high quality, low cost, and short product development cycles. در چشم‌انداز رقابتی امروز، شرکت‌های تولیدی با فشارهای فزاینده‌ای برای تأمین سریع نیازهای مشتریان، هم‌زمان با کاهش هزینه‌ها و کاهش چرخه عمر محصول مواجه هستند. در پاسخ استراتژیک به این وضعیت، مفهوم «توسعه خانواده محصول چابک» مطرح شده است تا به شرکت‌ها امکان دهد انواع مختلفی از محصولات مرتبط را که اجزای مشابهی دارند تولید کنند؛ بدین منظور که بتوانند بخش‌های مختلف بازار را سریع‌تر و پیش از رقبا جذب کنند. با این حال، کارآمدی این فرآیند معمولاً به‌دلیل عدم درک روابط علّی و معلولی بین عوامل مؤثر بر آن محدود شده است. این مطالعه با تمرکز بر صنعت خودروسازی و به‌ویژه شرکت خودروسازی ایرانی سایپا درصدد رفع این شکاف است. اولین هدف این پژوهش، شناسایی عوامل کلیدی موفقیت در فرآیند توسعه خانواده محصول بود و سپس، مدل‌سازی روابط علّی و معلولی بین این عوامل به‌منظور تدوین یک نقشه راه برای افزایش چابکی در توسعه خانواده محصول در بخش خودروسازی ایران. روش تحقیق، کاربردی بود و از روش توصیفی–پیمایشی در آن استفاده شد. با مرور ادبیات، ۲۹ عامل کلیدی در توسعه خانواده محصول چابک شناسایی شد که در پنج گروه اصلی طبقه‌بندی شدند. سپس، روش نگاشت مفهومی فازی برای مدل‌سازی روابط علّی و معلولی بین عوامل شناسایی‌شده، بر اساس پاسخ‌های گردآوری‌شده از پرسش‌نامه‌های توزیع‌شده بین ۱۶ نفر از مدیران و کارشناسان خبره شرکت سایپا به‌کار گرفته شد. مدل ارائه‌شده به مدیران پیشنهاد می‌کند که با تمرکز بر روابط علّی و معلولی موجود در مدل، بتوانند به نیازهای مشتریان، با حفظ کیفیت بالا، هزینه پایین و چرخه توسعه محصول کوتاه، پاسخ دهند. https://systems.eyc.ac.ir/article_735684_9a746d2acd4d3688e08225310ebd7c01.pdf